虫
Âm Hán Việt:
Trùng
Ý nghĩa gốc:
Là tượng hình của con rắn hổ mang (蝮蛇phúc xà).
Thuyết Văn Giải Tự
一名蝮,博三寸,首大如擘指。象其臥形。物之微細,或行或飛,或毛或羸,或介或鱗,以蟲為象。
Nhất danh phúc, bác tam thốn, thủ đại như phách chỉ. Tượng kỳ ngọa hình, vật chi vi tế, hoặc hành hoặc phi, hoặc mao hoặc luy, hoặc giới hoặc lân, dĩ trùng vi tượng
Dịch nghĩa: có tên khác là “蝮phúc” (rắn hổ mang), dài khoảng ba tấc, đầu to như ngón tay cái. Mô phỏng hình con rắn hổ mang đang nằm. Các loài vật nhỏ bé, hoặc đi, hoặc bay, hoặc có lông, hoặc yếu ớt, hoặc có mai, hoặc có vảy, đều lấy “蟲trùng” để mô phỏng”
“Đoàn Chú” chép: “按以為象,言以為象形也。从虫之字多左形右聲,左皆用虫為象形也。
Án dĩ vi tượng, ngôn dĩ vi tượng hình dã, tòng trùng chi tự đa tả hình hữu thanh, tả giai dụng trùng vi tượng hình dã”
Dịch nghĩa: Chiếu theo mô phỏng thì nói đây là chữ tượng hình vậy. Các chữ hình thành từ chữ “虫trùng” thì phần nhiều bên trái là hình còn bên phải là thanh, bên trái dùng chữ “虫trùng” để làm tượng hình vậy.
Lời chú: “蟲trùng” là tên chung chỉ các loại trùng ngọ nguậy, mà chữ “虫trùng” là chỉ riêng cho rắn hổ mang, hai chữ này nghĩa khác nhau, chữ giản thể ngày nay lại lấy chữ “虫trùng” để thay thế cho chữ “蟲trùng”.
Nhất danh phúc, bác tam thốn, thủ đại như phách chỉ. Tượng kỳ ngọa hình, vật chi vi tế, hoặc hành hoặc phi, hoặc mao hoặc luy, hoặc giới hoặc lân, dĩ trùng vi tượng
Dịch nghĩa: có tên khác là “蝮phúc” (rắn hổ mang), dài khoảng ba tấc, đầu to như ngón tay cái. Mô phỏng hình con rắn hổ mang đang nằm. Các loài vật nhỏ bé, hoặc đi, hoặc bay, hoặc có lông, hoặc yếu ớt, hoặc có mai, hoặc có vảy, đều lấy “蟲trùng” để mô phỏng”
“Đoàn Chú” chép: “按以為象,言以為象形也。从虫之字多左形右聲,左皆用虫為象形也。
Án dĩ vi tượng, ngôn dĩ vi tượng hình dã, tòng trùng chi tự đa tả hình hữu thanh, tả giai dụng trùng vi tượng hình dã”
Dịch nghĩa: Chiếu theo mô phỏng thì nói đây là chữ tượng hình vậy. Các chữ hình thành từ chữ “虫trùng” thì phần nhiều bên trái là hình còn bên phải là thanh, bên trái dùng chữ “虫trùng” để làm tượng hình vậy.
Lời chú: “蟲trùng” là tên chung chỉ các loại trùng ngọ nguậy, mà chữ “虫trùng” là chỉ riêng cho rắn hổ mang, hai chữ này nghĩa khác nhau, chữ giản thể ngày nay lại lấy chữ “虫trùng” để thay thế cho chữ “蟲trùng”.
